Sanayici teminat baskısı altında: Borsada satışlar
Teminat baskısı, borsadaki düşüşle reel sektörü zorluyor. Bankaların çağrıları üzerine şirketler, ellerindeki hisseleri satmak zorunda kalıyor.
Yatırım fonlarında yaşanan krizin Borsa İstanbul üzerindeki etkisi sürerken, reel sektör şirketleri bu kez teminat baskısıyla karşı karşıya kaldı. Bankalardan kredi kullanırken kendi hisselerini veya portföylerindeki diğer şirketlerin paylarını teminat gösteren firmalara, değer kayıpları nedeniyle teminat tamamlama ya da yenileme çağrıları yapıldığı belirtiliyor. Yeni bir varlık sunacak imkânı bulunmayan şirketler ise ellerindeki hisseleri fiyat gözetmeksizin satmak zorunda kalıyor.
Borsa İstanbul’da yeni haftanın ilk işlem gününde 134 şirket taban seviyeden işlem görürken, ertesi gün 60’tan fazla şirkette düşüş eğilimi devam etti. Borsada işlem gören şirketlerin yarısından fazlası günü değer kaybıyla tamamladı. Piyasa kaynakları, hisselerdeki gerilemenin kredi teminatlarının değerini düşürdüğünü ve bunun reel sektör üzerindeki satış baskısını artırdığını ifade ediyor.
TVF alımları belirli hisselerde yoğunlaştı
Sermaye Piyasası Kurulu başta olmak üzere yatırım fonlarındaki likidite sorununa yönelik adımlar atılmış olsa da borsadaki genel satış baskısı henüz hafiflemedi. Satışlar yalnızca yatırım fonlarının portföylerinde yoğunlaşan hisselerle sınırlı kalmayarak piyasaya geneline yayıldı.
Türkiye Varlık Fonu’nun Ziraat Portföy aracılığıyla haftanın ilk işlem gününde 22 milyar liranın üzerinde alım yaptığı ve bu rakamın tarihi bir seviyeye ulaştığı aktarıldı. Ancak söz konusu alımların ağırlıklı olarak banka hisseleri ile BİST30 şirketlerinde gerçekleşmesi, diğer hisselerdeki düşüşü durduramadı.
Reel sektör kaynakları, bankaların teminat tamamlama ve teminat yenileme taleplerinin mevcut zorlukları daha da ağırlaştırdığını belirtiyor. Taahhütlerini yerine getirmek amacıyla kredi kullanan şirketlerin, teminat açığını kapatabilmek için kendi hisselerini veya ellerindeki diğer payları satmak zorunda kaldığı ifade ediliyor. Kaynaklar, Türkiye Varlık Fonu’nun alımlarının daha geniş bir hisse grubuna yayılması ve reel sektöre yönelik bir tedbir açıklanması gerektiğini savunuyor. Aksi durumda sorunun kısa süre içinde daha büyük bir krize dönüşebileceği uyarısı yapılıyor.
Teminat kaynaklı satış baskısı uzayabilir
Bankacılık sektörü kaynakları, Türkiye Varlık Fonu’nun müdahalesine rağmen alımların büyük şirketlerde yoğunlaştığını belirtiyor. Bu desteğin sağlanmaması halinde BİST100 endeksindeki günlük kayıpların yüzde 4-5 seviyelerine ulaşabileceği değerlendirmesi yapılıyor.
Çok sayıda reel sektör şirketinin kredi kullanırken kendi hisselerini ya da sahip olduğu başka şirketlerin paylarını teminat gösterdiği, ayrıca para piyasası fonlarında önemli miktarda varlık tuttuğu aktarılıyor. Borsadaki düşüşün sürmesi, bankaların bu teminatların tamamlanmasını veya farklı varlıklarla değiştirilmesini istemesine yol açıyor.
Bankacılık sektörü kaynakları, şirketlerin mevcut teminatların yerine koyabilecek yeterli varlığa sahip olmaması nedeniyle satışların fiyat dikkate alınmadan gerçekleştiğini vurguluyor. Bu nedenle teminat kaynaklı satış baskısının, yatırım fonlarındaki likidite sorunundan daha uzun sürebileceği belirtiliyor. Kaynaklar, piyasalardaki baskının yalnızca fonlara odaklanılarak değerlendirilemeyeceğini ve teminat tarafında daha kapsamlı bir risk oluştuğunu dile getiriyor.
