Pekin ve Yeni Delhi Zirveleri: Çok Kutuplu Dünyada Yeni Dönem
Pekin ve Yeni Delhi’deki zirveler, çok kutuplu dünyada enerji ve siyasi gerilimleri masaya yatırdı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin’deki ziyaretinin etkileri devam ederken, BRICS ülkelerinin dışişleri bakanları, Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de bir araya geldi. Küresel krizlerin yoğunlaştığı bu dönemde düzenlenen iki günlük toplantının ana gündem maddeleri arasında, İran’daki savaşın tırmanması, petrol arzındaki dalgalanmalar ve BRICS içindeki siyasi farklılıklar yer aldı. Toplantıya, BRICS’in kurucu üyeleri olan Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın yanı sıra, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Etiyopya ve Endonezya gibi yeni katılımcı ülkeler de katıldı. Çin ve Hint medyası zirve gündemini yakından takip ederken, diplomatik kaynaklar BRICS’in küresel etkisinin arttığına dair yorumlar yapıyor.
Toplantının en önemli konularından biri, İran merkezli çatışmanın hem bölgesel hem de küresel etkileri oldu. İran, yaşanan çatışmaların “uluslararası hukuk ihlali” olduğunu savunarak, BRICS ülkelerinin daha güçlü bir dayanışma göstermesi gerektiğini dile getirdi. Ancak, AsiaOne kaynaklarına göre, BRICS içinde ortak bir kınama metni üzerinde uzlaşmanın zor olduğu belirtiliyor. Bazı üyelerin, taraf belirten ifadelerden kaçınma isteği, bu durumu daha da karmaşık hale getiriyor.
Piyasa analistleri, Orta Doğu’daki gerilimlerin küresel petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturduğunu ifade ediyor. Özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrolün risk altında olduğu senaryolar, enerji piyasalarında hareketliliği artırmış durumda. Toplantıda, petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların hem üretici hem de tüketici BRICS ülkeleri üzerinde farklı etkiler yarattığı vurgulandı. Enerji ihracatçısı ülkeler, fiyat artışından kısa vadeli kazanç sağlarken, Hindistan ve Çin gibi büyük ithalatçılar maliyet baskısıyla karşı karşıya kalıyor.
AsiaOne’ın değerlendirmelerine göre, BRICS’in son yıllarda hızlı bir şekilde genişlemesi, grup içindeki siyasi uyumu daha da kırılgan hale getirmiştir. İran, Körfez ülkeleri ve farklı jeopolitik eksenlerde yer alan devletlerin aynı çatı altında bulunması, ortak dış politika üretimini zorlaştırıyor. Diplomatik kaynaklar, özellikle üç ana gerilim hattının öne çıktığını belirtiyor: Çin ile Hindistan arasındaki stratejik rekabet, İran ile Körfez ülkeleri arasındaki bölgesel gerilim ve Rusya ile Batı ülkeleri arasındaki siyasi kriz.
Hindistan basınına göre, ev sahibi ülke, toplantıda “daha dengeli bir diplomatik çizgi” izleyerek hem Batı ile ilişkilerini korumaya hem de “Küresel Güney” ülkeleri arasında liderlik rolünü güçlendirmeye çalışıyor. Financial Times’taki değerlendirmelere göre, BRICS ülkeleri arasında uzun süredir tartışılan “dolar bağımlılığının azaltılması” konusu da Yeni Delhi’deki toplantıda yeniden gündeme geldi. Rusya ve Çin, yerel para birimleriyle ticaretin artırılması fikrine destek verirken, Hindistan ve bazı yeni üyelerin daha temkinli davrandığı ifade ediliyor.
Uzmanlar, kısa vadede ortak bir BRICS para birimi ya da tek bir finansal sistem oluşturulmasının gündemde olmadığını, ancak yerel para kullanımının artması yönünde kademeli adımların tartışıldığını belirtiyor. AsiaOne’daki değerlendirmede, yeni üyelerle birlikte BRICS’in artık sadece ekonomik bir platform değil, aynı zamanda farklı bölgesel krizleri içinde barındıran çok katmanlı bir diplomatik yapı haline geldiği ifade ediliyor.
