Tarihi Eserler Kanada’dan Türkiye’ye İade Edildi
Kanada’dan Türkiye’ye tarihi eserlerin iadesi gerçekleşti. Bu, iki ülke arasındaki ilk resmi iade olarak kaydedildi.
Kanada’da ele geçirilen tarihi eserler, mahkeme kararıyla Türkiye’ye geri gönderildi. Bu önemli gelişme, iki ülke arasındaki ilk resmi kültürel iade olarak tarihe geçti.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen bu ilk resmi iade sürecinin tamamlandığını duyurdu. Ersoy, mirasa sahip çıkarak tarihi eserleri doğduğu topraklarına kavuşturmanın mutluluğunu yaşadıklarını belirtti. Bakan, “Dün akşam Kanada’dan Türkiye’ye ilk resmi iade işlemini gerçekleştirdik. 17. ile 19. yüzyıllar arasında tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasını Ottawa’da teslim aldık,” ifadelerini kullandı.
Ersoy, Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından yürütülen sürecin titizlikle takip edildiğini vurgulayarak, “Kanada Federal Mahkemesi’nin kararıyla eserler artık ana vatanına dönecek. Bu iade, uluslararası alanda güçlü bir emsal teşkil ediyor. Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Bu süreçte emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimize, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’na, Türk ve İslam Eserleri Müzesi’ne ve Ottawa Büyükelçiliğimize teşekkür ediyorum,” dedi.
Öte yandan, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yaptığı açıklamaya göre, eserlerin resmi teslim töreni Kanada’nın başkenti Ottawa’da bulunan Kanada Koruma Enstitüsü’nde gerçekleştirildi. Eserler, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz tarafından Kanadalı yetkililerden teslim alındı. Bu iade süreci, 1970 UNESCO Sözleşmesi çerçevesinde uluslararası işbirliğinin somut bir örneği olarak değerlendiriliyor ve kültürel mirasın korunmasına yönelik küresel dayanışmanın önemli bir göstergesi olarak kaydedildi.
Kanada Federal Mahkemesi’nin 11 Eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda, Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen bu ilk resmi kültür varlığı iadesi, uluslararası kültürel miras hukuku açısından emsal niteliği taşıyor. İade edilen eserler, farklı yazma eser ciltlerinden kopartılmış 7 el yazması sayfa, 2 nadir matbu eser sayfası ve 2 modern hat çalışmasından oluşuyor. Bu eserlerin Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içerdiği, fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tuttuğu tespit edildi.
Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği belirlendi. Bu müdahalelerin sahtecilik ve ticari amaçlı olduğu, eserlerin kültürel varlık niteliğini koruduğu değerlendirildi. Eserler, Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durduruldu. Sürecin Kanada Miras Bakanlığı’na iletilmesinin ardından Türkiye ile resmi temas kuruldu ve teknik ile hukuki süreç başlatıldı. Türkiye’nin sunduğu bilimsel raporlar ve hukuki belgeler doğrultusunda, Kanada Federal Mahkemesi, eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye’ye ait kültür varlıkları olduğuna hükmederek iade kararı verdi. Bu ilk resmi iade, yalnızca eserlerin geri dönüşü değil, aynı zamanda kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası işbirliğinin geldiği noktayı da göstermektedir.
