Altın Yatırımlarında Düşüş, TL Tercihi Artıyor
İran savaşının etkileriyle altın fiyatları düşerken, TL mevduat tercihleri artış gösterdi.
ŞEBNEM TURHAN
ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaş, yatırım tercihlerinde önemli değişikliklere yol açtı. Altın fiyatlarındaki keskin düşüş, kıymetli maden mevduatını olumsuz etkilerken, parite etkisinden arındırılmış altın mevduatı yaklaşık 2.5 milyar dolar artış gösterdi. Bu süreçte yurtiçindeki yatırımcılar, Türk Lirası’na yönelerek TL mevduatını tercih etti.
Savaşın başlamasından bu yana altın fiyatları, 28 Şubat’tan itibaren ciddi kayıplar yaşamaya devam ediyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) verilerine göre, parite etkisinden arındırılmış kıymetli maden mevduatı 2.5 milyar dolar artarken, toplam altın mevduatı 91.7 milyar dolara geriledi. Bu, 28 Şubat’a göre 18 milyar dolarlık bir düşüşü işaret ediyor. Yurtiçi yerleşiklerin bu dönemdeki ana tercihi ise TL mevduatı oldu.
Savaş ve belirsizlik ortamı, altın fiyatları üzerinde olumsuz bir etki yarattı. Merkez bankalarının sıkı para politikalarını sürdürme beklentileri, son yıllarda hızlı bir yükseliş gösteren altının ons fiyatında sert düşüşlere neden oldu. Savaş öncesi altının ons fiyatı 5 bin 300 dolar seviyesindeyken, geçen hafta 4 bin 119 dolara kadar geriledi. Bu durum, yüzde 21’in üzerinde bir kayba işaret ederken, yukarı yönlü bir hareket de gerçekleşmedi. Aynı dönemde gram altın fiyatları da 7 bin 433 liradan 6 bin 220 liraya kadar düştü ve bu da yüzde 17.5’lik bir gerilemeye işaret etti.
Fiyatlardaki dalgalanmalar, yurtiçi yerleşiklerin altın talebini ve mevduat kazançlarını da olumsuz etkiledi. TCMB’nin haftalık para ve banka verilerine göre, 27 Şubat ile biten haftada parite etkisinden arındırılmamış kıymetli maden mevduatı 109 milyar 652 milyon dolar seviyesindeydi. Gerçek kişilerin kıymetli maden mevduatı 99 milyar 426 milyon dolarken, tüzel kişilerin mevduatı ise 10 milyar 226 milyon dolardı. Savaşın etkisiyle altın fiyatlarındaki düşüş, 3 Temmuz ile biten haftada toplam kıymetli maden mevduatının parite etkisi dahil 17 milyar 949 milyon dolar azalarak 91 milyar 702 milyon dolara inmesine neden oldu. Bu düşüşün 16 milyar 495,5 milyon doları gerçek kişilerin, 1 milyar 454,2 milyon doları ise tüzel kişilerin mevduatında gerçekleşti.
TCMB verilerine göre, parite etkisinden arındırılmış olarak yurtiçi yerleşiklerin kıymetli maden mevduatı aynı dönemde 2 milyar 490 milyon dolar arttı. Bu artışın 2 milyar 18 milyon doları gerçek kişilerin, 471.6 milyon doları ise tüzel kişilerin mevduatında gözlemlendi. Altın fiyatlarındaki düşüş, bazı haftalarda yurtiçi yerleşikler tarafından alım fırsatı olarak değerlendirildi ve en dikkat çekici yükseliş, parite etkisinden arındırılmış olarak 27 Mart haftasında 2.4 milyar dolara ulaştı.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verileri, 27 Şubat’tan sonra TCMB’nin sıkı para politikası ve bu politikayı uzun süre devam ettireceği beklentileriyle TL mevduatına olan ilginin arttığını ortaya koyuyor. 3 Temmuz ile biten haftada bankacılık sektöründe TL mevduatı 18.4 trilyon lira olarak gerçekleşti. Önceki haftaya göre düşüş yaşansa da toplam mevduat içindeki TL payı yüzde 61,71’e yükseldi. 27 Şubat haftasında bu oran yüzde 58,4 iken, savaşın ilk haftasında 6 Mart ile biten haftada en düşük seviyesini gördü ve TL mevduatın payı yüzde 58,14’e kadar düştü. Ancak yüksek TL mevduat faizleri ve dövizdeki sert dalgalanmaların önlenmesiyle bu oran 3 Temmuz haftasında son bir yılın en düşük seviyesinden 3.6 puan artış gösterdi.
Bankacılık sektöründe en kısa vadeli mevduat faiz oranı yüzde 40’ın üzerinde kalmaya devam etse de haziran ayına göre 0.5 puanlık düşüşler yaşanmaya başladı. TCMB’nin temmuz ayı Para Politikası Kurulu toplantısının 23 Temmuz’da yapılması bekleniyor. Politika faizinin yüzde 37 seviyesinde korunması öngörülse de, fonlamanın gecelik borç verme faizi yüzde 40 seviyesine normalleştirileceği düşünülüyor. Bu durum, bankacılık sektöründe TL mevduat faiz oranlarında bir düşüşe yol açabilir. Toplantı öncesinde bankalar, TL mevduat faiz oranlarını hafifçe gevşetmeye başlamış görünüyor.
