SIPRI: Dünya Ekonomisi Savaş Hazırlıklarına Gidiyor
SIPRI’nin raporuna göre dünya genelinde askeri harcamalar tarihi seviyelere ulaştı, Avrupa’da silahlanma rekor kırıyor.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan son rapor, ABD, Çin, Rusya ve Avrupa Birliği ülkelerinin öncülüğünde gerçekleşen küresel silahlanma yarışının tarihi bir zirveye ulaştığını gösteriyor. Küresel askeri harcamalar 2,9 trilyon dolara yükselmişken, Avrupa’dan Asya-Pasifik bölgesine kadar birçok ülkede savaş bütçeleri rekor seviyelere ulaşmış durumda. SIPRI verilerine göre, dünya ekonomisinin %2,5’i artık doğrudan askeri harcamalara ayrılmakta.
Raporda, 2025 yılı itibarıyla dünya genelindeki askeri harcamaların %2,9 oranında artarak 2 trilyon 887 milyar dolara ulaşacağı öngörülüyor. Bu, üst üste on birinci yıllık artış ve en yüksek seviyeyi temsil ediyor. Son on yıl içinde küresel askeri harcamalardaki toplam artışın %41’e ulaştığı belirtilirken, dünya ekonomisinin %2,5’inin askeri bütçelere ayrıldığı ifade ediliyor.
Avrupa, bu küresel artışın merkezinde yer alıyor. Avrupa’daki askeri harcamalar %14 oranında artarak 864 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, NATO Avrupa üyeleri için 1953 yılından bu yana görülen en hızlı yıllık artış olarak kaydedildi. Almanya’nın askeri bütçesi %24 artışla 114 milyar dolara yükselirken, Berlin yönetimi savunma harcamalarını 2029 yılına kadar GSYH’nin %3,5’ine çıkarma taahhüdünde bulundu. İspanya’nın askeri bütçesi ise %50 artışla 40,2 milyar dolara çıktı ve ülke, 1994 yılından bu yana ilk kez %2 NATO eşik seviyesini geçti. Polonya, GSYH’sinin %4,5’ini savunmaya ayırarak NATO içindeki en yüksek askeri yük oranına ulaştı. SIPRI, Haziran 2025’te gerçekleştirilecek NATO Zirvesi’nde belirlenen %5’lik yeni hedefin silahlanma yarışını daha da hızlandırabileceğine dikkat çekti.
Rapora göre, dünya genelinde en fazla askeri harcama yapan ülkeler sırasıyla ABD, Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan olarak belirlendi. Bu beş ülke, toplam küresel askeri harcamaların %58’ini oluşturuyor. ABD’nin askeri harcamaları 2025 yılında %7,5 düşüşle 954 milyar dolara gerileyecek. Ancak SIPRI Program Direktörü Nan Tian, bu düşüşün geçici olduğunu ve Kongre’nin 2026 yılı için 1 trilyon doların üzerinde yeni bir bütçeyi onayladığını belirtti. Donald Trump’ın bütçe planının kabul edilmesi halinde ABD savunma harcamalarının 2027’de 1,5 trilyon dolara çıkabileceği ifade ediliyor. Çin’in askeri harcamaları ise %7,4 artışla 336 milyar dolara yükselirken, bu durum Pekin’in üst üste 31’inci yıllık artışı olarak kaydedildi. Tayvan’ın bütçesi %14 artışla 18,2 milyar dolara ulaşırken, Japonya’nın askeri bütçesi 62,2 milyar dolara çıktı.
SIPRI, Japonya’nın askeri yükünün 1958 yılından bu yana en yüksek seviyeye ulaştığını vurguladı. Rusya’nın askeri harcamaları ise %5,9 artışla 190 milyar dolara yükseldi ve bu rakam, Rusya’nın GSYH’sinin %7,5’ine denk geliyor. Ukrayna, 84,1 milyar dolarlık harcamasıyla dünyanın en yüksek askeri yüküne sahip ülkesi oldu. SIPRI verilerine göre, Kiev yönetimi bütçesinin %63’ünü ve GSYH’sinin %40’ını doğrudan savaşa ayırmış durumda.
Buna ek olarak, NATO üyelerinin toplam askeri harcamaları 2025 yılında 1 trilyon 581 milyar dolara ulaşarak, küresel askeri harcamaların %55’ine denk geliyor. Ancak kurum, bu büyüklüğün NATO’nun gerçek operasyonel kapasitesini tam olarak yansıtmayabileceği konusunda uyarıda bulundu. Raporda ayrıca, Orta Doğu’nun %3,8 ile dünyanın en yüksek askeri yük oranına sahip bölgesi olduğu belirtildi. İsrail’in askeri harcamalarının GSYH’ye oranı %7,8’e ulaşırken, Cezayir %8,8 ile dünyada ikinci sırada yer aldı. SIPRI verilerine göre, küresel kişi başına askeri harcama 2025’te 352 dolara çıkacak. Raporda, Avrupa’dan Asya-Pasifik’e kadar yayılan yeni askeri genişleme dalgasının, Soğuk Savaş sonrası dönemin en büyük küresel silahlanma sürecine dönüşmekte olduğu ifade ediliyor.
