AYM Başkanı Özkaya: 14 yılda 86 bin 849 ihlal kararı

AYM Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvuru sisteminde 14 yılda verilen 86 bin 849 AYM ihlal kararının yüzde 99,9’unun uygulandığını açıkladı.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvuru mekanizmasının 14 yıllık uygulamasına ilişkin güncel verileri açıkladı. Özkaya, 2013 yılından bu yana verilen 86 bin 849 AYM ihlal kararının yüzde 99,9’unun hayata geçirildiğini bildirdi.

Bireysel başvuruda 14 yıllık dönem

Anayasa Mahkemesi’nde bireysel başvuru uygulamasının 14’üncü yılı dolayısıyla “Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi” başlıklı bir sempozyum düzenlendi.

Etkinlikte konuşan Kadir Özkaya, bireysel başvuru sisteminin temel hak ve özgürlüklerin korunması bakımından anayasa yargısına önemli bir görev yüklediğini söyledi. Bu sistemle Mahkemenin yalnızca kanunların Anayasa’ya uygunluğunu incelemediğini belirten Özkaya, kamu gücünden kaynaklanan somut hak ihlallerinin de başvuru konusu yapılabildiğini ifade etti.

756 bin 726 başvuru yapıldı

Özkaya’nın paylaştığı verilere göre, 23 Eylül 2012’de başlayan bireysel başvuru uygulaması kapsamında Anayasa Mahkemesi’ne bugüne kadar 756 bin 726 başvuru ulaştı. Bu dosyaların 648 bin 410’u sonuçlandırılırken, başvuruların yaklaşık yüzde 85,7’si karara bağlandı.

2026 yılına ilişkin rakamları da aktaran Özkaya, yıl içinde yaklaşık 40 bin 769 bireysel başvuru yapıldığını ve yaklaşık 30 bin başvurunun sonuçlandırıldığını belirtti.

İhlal kararlarının yüzde 99,9’u uygulandı

Bireysel başvuru sisteminin başarısının yalnızca verilen kararların sayısıyla değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Özkaya, ihlal kararlarının uygulanmasının da aynı ölçüde önemli olduğunu dile getirdi.

Anayasa Mahkemesi verilerine göre 2013’ten bu yana toplam 86 bin 849 ihlal kararı verildi. Özkaya, bu kararların yüzde 99,9’unun uygulandığını açıkladı. Kararların yerine getirilip getirilmediğinin Mahkeme tarafından takip edildiğini belirten AYM Başkanı, uygulamadaki sorunların az sayıdaki olay ve bazı teknik meselelerle sınırlı olduğunu söyledi.

Yüksek mahkemeler arasında hiyerarşi bulunmuyor

Konuşmasında bireysel başvurunun olağan bir kanun yolu olmadığını da hatırlatan Özkaya, başvuru yapılabilmesi için kural olarak olağan hukuk yollarının tüketilmesi gerektiğini belirtti.

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay’ın görev ve yetkilerinin Anayasa ile ilgili kanunlarda ayrı ayrı düzenlendiğine işaret eden Özkaya, yüksek mahkemeler arasında üstünlük ilişkisi ya da hiyerarşik bir sıralama bulunmadığını ifade etti.

AYM’de yapay zekâ çalışmaları

Sempozyumda Anayasa Mahkemesi’nin yapay zekâ alanındaki çalışmaları da ele alındı. Özkaya, bireysel başvuruların ve mahkeme dosyalarının yapay zekâ desteğiyle analiz edilmesi ve özetlenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü açıkladı.

TÜBİTAK desteğiyle yürütülen proje kapsamında, özellikle bireysel başvuruların kabul edilebilirlik aşamasında kullanılabilecek yapay zekâ tabanlı bir karar destek sisteminin geliştirilmesi için çalışmalar yapıldığı belirtildi.

Özkaya, yapay zekânın hâkimlerin yerine geçmemesi, yalnızca karar alma sürecini destekleyen bir araç olarak kullanılması gerektiğini söyledi. Şeffaflık, açıklanabilirlik, kişisel verilerin korunması, ayrımcılığın önlenmesi ve insan denetiminin sürdürülmesinin önemine dikkat çeken Özkaya, teknolojik imkânlardan yararlanılırken yargı bağımsızlığı, tarafsızlık ve adil yargılanma hakkının korunması gerektiğini vurguladı.