Project Suncatcher ile yapay zekâ hesapları uzayda

Project Suncatcher, Google’ın yapay zekâ çiplerini taşıyan deneysel uydusu olarak yörüngede test ediliyor. Sistem, enerji ve soğutma sorunlarını inceliyor.

Yapay zekâ sistemlerinin çalıştığı veri merkezlerinde elektrik tüketimi ve ısı yönetimi, teknoloji şirketlerinin çözüm aradığı başlıklar arasında yer alıyor. Google, bu sorunlara yönelik farklı bir yaklaşımı uzayda denemek için Project Suncatcher adlı deneysel uydusunu yörüngeye gönderdi.

Uydu, SpaceX’in Transporter-18 görevi kapsamında uzaya taşındı. Google, sistemi uydu görüntüleme şirketi Planet ile geliştirdi. Deneyin amacı, yapay zekâ işlemlerinin Dünya’nın dışında yürütülüp yürütülemeyeceğini incelemek.

Yaklaşık bir buzdolabı büyüklüğündeki Project Suncatcher’ın içinde makine öğrenimi işlemleri için kullanılan dört TPU bulunuyor. TPU, Tensor Processing Unit ifadesinin kısaltması ve Google’ın yapay zekâ uygulamalarına yönelik işlemci birimini tanımlıyor. Uyduda, Google’ın açık ağırlıklı Gemma modelinin özel bir sürümünün çalıştırılması planlanıyor.

Bu görevde yalnızca güneş enerjisinden yararlanma konusu ele alınmıyor. Asıl test, yapay zekâ hesaplamalarının uzay ortamında ne kadar süre sürdürülebileceğiyle ilgili. Uydu, Güneş ışığından daha uzun süre faydalanacak bir yörüngeye yerleştirildi. Bu düzen, daha az batarya kullanılmasına imkân vermeyi amaçlıyor.

Uzayda enerji elde etmek kadar ısıyı dışarı atmak da önemli bir sorun oluşturuyor. Havanın bulunmadığı ortamda çipleri Dünya’daki yöntemlerle soğutmak mümkün değil. Bu nedenle uydunun içindeki ısı, özel radyatörler aracılığıyla uzaya aktarılıyor. Radyatörler, uydudaki ağır parçalar arasında bulunuyor.

Çipler şu aşamada aşırı ısınma nedeniyle tek seferde yaklaşık 15 dakika çalışabiliyor. Google, gelecek bir yıl içinde sistemi izleyerek radyasyonun, sıcaklık değişimlerinin ve diğer uzay koşullarının donanım üzerindeki etkisini değerlendirecek.

Deneyin sonuçları olumlu olursa şirket, lazer bağlantılarıyla haberleşen daha büyük bir uydu ağı kurmayı hedefliyor. Böyle bir ağ, yapay zekâ işlemlerinin bir bölümünün yeryüzündeki veri merkezleri yerine yörüngede yapılmasını sağlayabilir.

Ancak soğutma, donanımın dayanıklılığı ve iletişim gibi konuların çözülmesi gerekiyor. Bu nedenle uyduların kısa sürede karadaki veri merkezlerinin yerini alması beklenmiyor. SpaceX’in kurucusu Elon Musk da 2028’e kadar yapay zekâ işlemlerinde kullanılacak uyduları yörüngeye göndermeyi hedefliyor.