Macaristan yolsuzluk operasyonunda iki eski bakan tutuklandı

Macaristan yolsuzluk operasyonunda iki eski bakan tutuklandı. Rusya diplomat sınır dışı etti, Polonya hava savunması kurallarını değiştirdi.

Macaristan yolsuzluk operasyonu kapsamında iki eski bakan tutuklandı. Soruşturma, Viktor Orban hükümetleri döneminde kamu kaynaklarının kullanımıyla ilgili iddialara odaklanıyor.

Eski ulusal kalkınma bakanı Miklos Sesztak, 2015-2018 döneminde kamu ihalelerini alan şirketlerden bakan çevresine yüzde 10 oranında ödeme aktarılmasıyla bağlantılı olmakla suçlanıyor. İddialara göre Sesztak ve iş ortağı bu dönemde 12 milyar forint, yani 33 milyon avro topladı.

Sesztak, doğu Macaristan’daki seçim bölgesinde “feodal toprak sahibi” olarak anılıyordu ve Fidesz ile ittifak yapan KDNP’nin üyesiydi. 2026 tarihli mal bildirimine göre serveti 1 milyar forintin üzerindeydi. Mal varlığının 2019’dan bu yana iki katına, 2014’e göre ise beş katına çıktığı belirtildi. Kisvarda’daki hukuk bürosundan elde edilen gelirin bu artışı açıklayıp açıklayamayacağı uzun süredir tartışılıyordu.

Eski kültür bakanı Balazs Hanko da tutuklanan diğer isim oldu. Hanko, 12 Nisan’daki genel seçimden birkaç hafta önce Ulusal Kültür Fonu’ndan hükümete yakın sanatçı ve müzisyenlere 17 milyar forint aktarılmasını denetlemekle suçlanıyor. Bu sanatçıların bir bölümü Fidesz’in seçim kampanyasına katıldı. Bazı ödemelerin ise gerçekte yapılmayan faaliyetler için verildiği öne sürüldü.

Hanko tutuklanmadan önce Fidesz’e yakın Hir TV’ye yaptığı açıklamada, yeni hükümetin yurtsever sanatçıları kültür alanından uzaklaştırmak için yürüttüğü “kültür savaşının” hedefi olduğunu söyledi. Sesztak ve Hanko, kendilerine yöneltilen suçlamaları reddediyor.

Başbakan Peter Magyar, Facebook’ta yayımladığı ve “Baba” filminin müziğine gönderme yapan videoda iki eski bakanın “tek başına hareket eden suçlular” olmadığını savundu. Magyar, bu kişilerin Orban’ın yönettiğini öne sürdüğü siyasi ve ekonomik bir yapının parçası olduğunu söyledi.

Rusya, Macaristan’ın eylül başında aldığı kararın ardından Macar diplomatları sınır dışı edeceğini açıkladı. Macaristan hükümeti 8 Eylül’de, ülkede casusluk faaliyetleri yürüttükleri ve Viyana Sözleşmesi’ni ihlal ettikleri iddiasıyla 10 Rus diplomatı sınır dışı etmişti.

Rusya misilleme yapacağını duyurmasına rağmen kararını birkaç hafta sonra açıkladı. Macaristan Dışişleri Bakanlığı, gelişmeyi karşılık olarak değerlendirdi ve gerilimin tırmanmasında çıkarlarının olmadığını bildirdi. Bakanlık, Rusya’daki diplomatik misyonların çalışmalarının kesintisiz süreceğini ve Macaristan’ın ülkedeki diplomatik varlığını koruyacağını belirtti.

Rusya’nın enerji alanını kullanarak Macaristan’a petrol ve doğal gaz akışını durdurabileceği yönündeki beklentiler gerçekleşmedi. Buna karşılık Rusya, Macaristan’ın Ukrayna tarafından başlatılan Karpat 8 bölgesel iş birliği formatına katılmama kararını olumlu karşıladı. Macaristan ayrıca MOL Group’un Ukrayna için kullanılmak üzere ülkenin doğusunda yakıt depolama tesisi kurmasını engelledi.

Polonya, hava sahasındaki tehditlere daha hızlı karşılık vermek amacıyla angajman kurallarını değiştiriyor. Yeni uygulamada pilotların, bir cismin vurulmasına karar vermeden önce onu yakından görerek teşhis etmesi gerekmeyecek. Radar, diğer askeri sistemler ve Ukrayna’dan alınan bilgiler, “olumlu teşhis” için kullanılabilecek.

Savunma Bakanı Wladyslaw Kosiniak-Kamysz, yeni prosedürlerin yasal değişikliğe ihtiyaç duyulmadan askeri düzeyde uygulanmaya başladığını söyledi. Kosiniak-Kamysz, hava savunmasında görev yapan personel için komuta kademesinin belirlediği, açık ve ezberlenmiş kurallara ihtiyaç olduğunu belirtti.

NATO’nun doğu kanadındaki hava savunmasını güçlendirdiği dönemde İsveç de Polonya hava sahası ve ülkenin güneydoğusundaki lojistik merkez için yeniden Gripen savaş uçakları göndereceğini açıkladı. Görevin ekim ayında başlaması planlanıyor.

Polonya’da kalıcı bir ABD askeri üssü kurulmasına ilişkin görüşmelerde ise henüz karar alınmadı. ABD Savunma Bakanlığı, Kongre’ye sunduğu raporda Polonya’da kalıcı ABD gücü konuşlandırılması için olası seçeneklerin incelendiğini bildirdi. Yer ve asker sayısı konusunda anlaşma sağlanmadı.

Raporda, Avrupa’daki ABD tugay muharebe ekiplerinin sayısının beşten üçe indiği de belirtildi. Polonya’da daha önce planlanan yaklaşık 4 bin askerin konuşlandırılması mayıs ayında iptal edilmiş, ülkede başka bir dönüşümlü tugayın kalacağı açıklanmıştı. ABD Başkanı Donald Trump 17 Eylül’de yerin kısa süre içinde duyurulabileceğini söylemişti.

Slovakya’da Başbakan Robert Fico, çevre bakanlığı görevini de geçici olarak üstlendi. Cumhurbaşkanı Peter Pellegrini, Tomas Taraba’yı görevden aldıktan sonra portföyü Fico’ya verdi. Taraba ile Slovak Ulusal Partisi lideri Andrej Danko arasındaki anlaşmazlık, partinin milletvekillerinin muhalefetle birlikte kendi partisinin aday gösterdiği bakanın görevden alınması yönünde oy kullanmasıyla sonuçlandı.

Taraba, parlamentoda bağımsız milletvekili olarak kalacağını ve Fico’ya bağlılığını sürdüreceğini söyledi. Ancak hangi oylamada nasıl davranacağına ayrı ayrı karar vereceğini belirtti. Hükümetin çoğunluk için 76 oya ihtiyacı bulunuyor. Ekim ayında görüşülmesi beklenen 2027 bütçesi öncesinde bu durum koalisyonun hareket alanını daraltıyor.

Bütçe kabul edilmezse Slovakya geçici bütçe düzenine geçecek. Bu durumda aylık harcama, önceki yıl bütçesinin on ikide biriyle sınırlı olacak. Koalisyonun 78 milletvekiline sahip olduğu düşünülse de bu sayı tek tek oylamalarda değişebilir. Çevre bakanlığı için Slovak Ulusal Partisi, bakan yardımcısı Filip Kuffa’yı öneriyor. Taraba ise Kuffa’nın yeterliliğini sorguladı.

Hükümetteki anlaşmazlık erken seçim tartışmasını yeniden gündeme getirdi. Slovak Ulusal Partisi kamuoyu yoklamalarında parlamentoya girme barajının altında bulunuyor. Koalisyon ortağı Hlas erken seçime karşı çıkıyor. Parlamentonun görev süresinin sona erdirilmesi için 90 milletvekilinin oyu gerekiyor; bu nedenle koalisyonun muhalefet desteğine de ihtiyacı var.

Slovakya’nın kuzeyindeki Staskov köyünde 13 yaşındaki bir çocuk, bir öğretmen ile bir öğrenciyi bıçaklı saldırıda öldürdü. 61 yaşındaki Bozena Mariakova ve adı açıklanmayan kız öğrenci yaşamını yitirdi. Başka bir öğretmen ağır yaralandı ancak durumunun stabil olduğu bildirildi. Çocuk psikolojik gözetim merkezine yerleştirildi. Slovakya’da 13 yaşındaki kişiler cezai sorumluluk taşımıyor.

Saldırıdan önce öldürülen öğrencinin, çocuğun öğretmenlerin yüzlerinin yer aldığı bir toplama kampı görüntüsü hazırladığını öğretmenlere bildirdiği aktarıldı. Okul, saldırıdan beş gün önce polis merkezine suç duyurusunda bulunmuştu. Polis, bu başvurunun yerel görevliler tarafından nasıl ele alındığını inceliyor. Psikologlar pazartesi günü saldırganın sınıfındaki öğrencilerle iki saat görüştü.

Çekya’da hükümet, muhalefetin verdiği gensoru önergesinden sağ çıktı. Muhalefet partileri parlamentodaki 200 sandalyenin 92’sine sahip olduğu için hükümeti düşürmek için gereken 101 oya ulaşamadı. Oturuma katılan 94 koalisyon milletvekili hükümeti desteklerken, 83 muhalefet milletvekili önerge lehinde oy kullandı.

Beş muhalefet partisi, 2027 bütçesindeki yüksek açık, Başbakan Andrej Babis’in Agrofert şirketiyle bağlantılı çıkar çatışması iddiaları ve hükümetin demokratik kurumlar, kamu medyası ve sivil topluma yönelik tutumunu gerekçe göstererek gensoru istemişti. ODS lideri Martin Kupka, hükümetin seçim öncesi vaatlerini yerine getirmediğini savundu ve ülkenin “Babisistan” olmayacağını söyledi.

Babis ise muhalefetin eleştirilerini reddetti. Yurttaşların, hükümet politikaları hakkında doğruyu bilmesi gerektiğini belirtti. Oylama, Çekya’daki belediye seçimleri ve kısmi senato seçimlerinden bir haftadan kısa süre önce yapıldı. Hükümet, göreve başladıktan kısa süre sonra şubat ayında yapılan başka bir gensoru oylamasını da kazanmıştı.

Çek ayakkabı üreticisi Bata, Zlin bölgesindeki Dolni Nemci fabrikasını gelecek yıldan itibaren aşamalı olarak kapatacağını açıkladı. Tesis, şirketin Çekya ve Orta Avrupa’da kalan son fabrikasıydı. Geçen yıl 150 bin çift ayakkabı üreten fabrikadaki karardan yaklaşık 100 çalışan etkilenecek.

Bata yönetim kurulu üyesi Andrea Montagnoli, mevcut piyasa koşullarında üretimin kârlı kalamayacağını söyledi. Şirket, işten çıkarılacak çalışanlar için destek ve yeniden eğitim programı uygulayacağını bildirdi. 130 yılı aşkın süre önce kurulan Bata, üretimini son yıllarda büyük ölçüde Avrupa dışına, özellikle Asya ve Afrika ülkelerine taşıdı.