Küresel piyasalar ABD verilerini beklerken tahvil satışı
Küresel piyasalar, ABD’de açıklanacak büyüme ve çekirdek PCE verilerine odaklandı. Tahvil faizleri ve petrol fiyatları izleniyor.
Küresel piyasalar, ABD’de bugün açıklanacak büyüme ve çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) verileri öncesinde karışık bir görünüm sergiliyor. Tahvil faizleri, petrol fiyatları ve Orta Doğu’daki gelişmeler yatırımcıların izlediği başlıca başlıklar arasında bulunuyor.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi dün yüzde 5,30 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Faiz bugün yüzde 5,24 düzeyinde dengelendi. 30 yıllık tahvil faizi de dün yüzde 5,62’ye çıkarak 2002’den sonraki en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra bugün yüzde 5,56’ya geriledi.
İki yıllık ABD tahvil faizi ise dün yüzde 4,97 ile Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Söz konusu faiz bugün yüzde 4,90 civarında seyrediyor.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon endişelerini artırması, merkez bankalarının faiz politikalarına ilişkin beklentileri etkiliyor. Piyasalarda, başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere merkez bankalarının daha sıkı bir politika izleyebileceği görüşü öne çıkıyor.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizindeki artışta, yapay zeka yatırımlarının ekonomik büyümeyi destekleyebileceği beklentisi de etkili oluyor. Enflasyonun kalıcı olabileceğine, kamu harcamalarına ve şirketlerin yapay zeka yatırımlarını finanse etmek için artan borçlanmasına ilişkin kaygılar da tahvil piyasasında satış baskısını artırıyor.
Bu gelişmeler nedeniyle yatırımcılar tahvil almak için daha yüksek getiri talep ediyor. Para piyasalarında ise Fed’in gelecek yıl birden fazla faiz artışı yapabileceği beklentisi fiyatlanıyor.
Petrol tarafında, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yaptırımların hafifletilebileceğine ilişkin haberleri reddetmesi sonrasında hareketlilik görüldü. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,5 artışla 103,1 seviyesinde işlem gördü.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rezai, Trump hakkında, “Trump ne müzakere yapabiliyor ne de savaşabiliyor.” dedi.
Trump ayrıca Beyaz Saray’da yapay zeka başlığıyla düzenlenen toplantıda teknoloji şirketlerinin yöneticileriyle bir araya geldi. Toplantıya Meta Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg, Alphabet Üst Yöneticisi Sundar Pichai, Microsoft Üst Yöneticisi Satya Nadella, Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang, Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi Elon Musk, Advanced Micro Devices (AMD) Üst Yöneticisi Lisa Su, Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei ve OpenAI Başkanı Greg Brockman katıldı.
Trump, görüşmenin ardından toplantının iyi ve verimli geçtiğini söyledi.
Fed yetkililerinin açıklamaları da piyasa fiyatlamalarında etkili oldu. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, enflasyon hedefine ulaşma yönündeki risklerin arttığını, iş gücü piyasasına ilişkin risklerin ise azaldığını belirtti.
Barr, enflasyonun hedefe makul sürede dönmesi için yeni politika ayarlamalarına ihtiyaç duyulabileceğini ifade ederek, “Enflasyonun hedefe makul bir süre içinde gerilemesini sağlamak amacıyla ilave politika ayarlamalarına ihtiyaç duyulması muhtemel.” dedi.
New York Fed Başkanı John Williams, bu ay alınan politika kararının ardından acil bir durum bulunmadığını söyledi. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee ise enflasyonun beş buçuk yıldır yüzde 2’lik hedefin üzerinde seyretmesini “ateşle oynamak” olarak nitelendirdi.
Fed üyelerinin açıklamalarının ardından dolar endeksi önceki kapanışın hemen üzerinde 101,5 seviyesinde kaldı. Altının ons fiyatı ise yüzde 0,1 düşerek 4 bin 180 dolara geriledi.
Analistler, ABD’de açıklanacak büyüme ve çekirdek PCE verilerinin beklentilerin üzerinde kalması halinde Fed’in faiz artırımlarını sürdürebileceği yönündeki beklentilerin güçlenebileceğini belirtiyor.
New York borsasında endeksler, tahvil faizlerindeki yükselişin etkisiyle günü düşüşle tamamladı. ABD’de Conference Board Tüketici Güven Endeksi eylülde 81,9’a geriledi ve beklentilerin altında kaldı. JOLTS açık iş sayısı da ağustosta 7 milyon 79 bine düşerek tahminlerin altında gerçekleşti.
Bu gelişmelerin ardından Dow Jones yüzde 0,26, S&P 500 yüzde 0,17 ve Nasdaq yüzde 0,09 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise yeni güne yükselişle başladı.
Avrupa borsalarında jeopolitik gelişmelerin etkisiyle karışık bir seyir görüldü. Avro Bölgesi ekonomik güven endeksi eylülde aylık bazda 0,5 puan gerileyerek 97,9 oldu. Tüketici güven endeksi de eksi 15,5’ten eksi 16,5’e indi.
Almanya’nın kamu borcu, altyapı, iklim yatırımları ve savunma sanayisine yönelik özel fon harcamalarının etkisiyle yılın ikinci çeyreğinde 2 trilyon 753,5 milyar avroya yükseldi.
Avrupa Birliği Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, Birliğin bu yıl aynı miktardaki petrol ve doğal gaz için 100 milyar avrodan fazla ek ödeme yaptığını açıkladı. Jorgensen, ithal fosil yakıtlara bağımlılığın azaltılması gerektiğini bildirdi.
Fransa’da bu hafta açıklanması beklenen bütçede vergi artışları yapılabileceğine ilişkin beklentiler, ülke borsasını baskıladı. Fransa piyasasında borç sorunu ve siyasi çıkmaz da etkili oldu. ABD’nin dizel ihracatını yasaklaması durumunda Avrupa’nın olumsuz etkilenebileceği endişesi de risk iştahını sınırladı.
Fed’in enflasyonla mücadelede daha sıkı bir tutum alabileceği beklentisi ve Avrupa’daki enerji fiyatlarının yükselmesi, avro/dolar paritesini 1,1312’ye kadar çekti. Parite böylece Mayıs 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi gördü.
Almanya’da DAX 40 yüzde 0,1, İtalya’da FTSE MIB yüzde 0,09 yükseldi. Fransa’da CAC 40 yüzde 0,53, İngiltere’de FTSE 100 yüzde 0,45 düştü. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Asya borsalarında da ABD verileri öncesinde yön arayışı öne çıktı. Çin hükümeti, ekonomik yavaşlamayı sınırlamak için yeni destek politikaları uygulayacağını ve gayrimenkul piyasasını istikrara kavuşturacak önlemleri değerlendireceğini açıkladı.
Çin Merkez Bankası (PBoC), reel ekonomiyi desteklemek amacıyla üç politika bankasının bir yıl vadeli kredi faizini 25 baz puan indirdi. Çin’de imalat sanayisi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) ise eylülde 49,8’den 50,1’e yükseldi. PMI, imalat sektöründeki faaliyetleri gösteren bir endekstir.
Veri, Çin imalat sanayisinin eylülde yeniden büyümeye geçtiğine işaret etti. Hava koşullarındaki iyileşme fabrikaların faaliyetlerine dönmesini sağlarken, yapay zeka yatırımlarındaki artış da sanayi üretimini destekledi.
Buna karşın zayıf iç talep ve gayrimenkul piyasasındaki durgunluk, hanehalkı ve şirketlerin güvenini baskılıyor. Çin ekonomisi büyümeyi desteklemek için ihracat ve sanayi üretimine ağırlık verirken, jeopolitik belirsizlik ile ticaret gerilimleri ihracat görünümüne yönelik risk yaratıyor.
Japonya’da ağustos ayı perakende satışları aylık bazda yüzde 1,2 azaldı. Satışlar yıllık bazda yüzde 2,7 arttı ancak bu artış beklentilerin altında kaldı. Sanayi üretimi de aylık yüzde 1,7 gerilerken, yıllık artış yüzde 3,4 ile tahminlerin altında gerçekleşti.
Kapanışa yakın Nikkei 225 yüzde 2,1, Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 yükseldi. Kospi yüzde 0,2 gerilerken, Hang Seng yatay seyretti.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, önceki gün satış ağırlıklı işlemlerin ardından günü yüzde 2,40 kayıpla 12.290,58 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat da akşam seansında yüzde 0,19 düştü.
Dolar/TL, önceki günü 48,9894 seviyesinde yatay tamamladı. Bankalararası piyasanın açılışında kur, önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,0130’dan işlem gördü.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında Ekonomi Eş Güdüm Toplantısı yapıldı. Ekonomi kurmayları ve ilgili kurumların üst düzey yöneticilerinin katıldığı toplantıda sermaye piyasalarındaki gelişmeler ele alındı.
Erdoğan, fon soruşturmalarıyla ilgili olarak, “Tasfiyesine karar verilen fonlara ilişkin süreci koordine etmek için Cumhurbaşkanı Yardımcımızın başkanlığında tam yetkili bir kurul oluşturduk.” dedi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının açıklamasına göre, tasfiye işlemlerinin yatırımcıların meşru hakları ve kamu yararı gözetilerek yürütülmesi için Fon Koordinasyon Kurulu kuruldu.
Devlet Denetleme Kurulu, sermaye piyasalarında son dönemdeki yatırım fonu işlemlerine ilişkin inceleme ve denetim sürecini başlattı. Sermaye Piyasası Kurulu ise tasfiye kapsamındaki fonlarda, mal varlığı ve likidite durumuna göre hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödeme yapılması için bir yol haritası sundu.
Yetkililer, mevcut sorunun çözülmesinin yanı sıra benzer durumların yeniden yaşanmaması için sermaye piyasalarının işleyişi ve denetim mekanizmalarına yönelik idari ve hukuki düzenlemelerin güçlendirileceğini bildirdi.
Analistlerin takip edeceği gündemde yurt içinde işsizlik oranı ile dış ticaret dengesi bulunuyor. Yurt dışında Almanya’nın işsizlik oranı ve enflasyonu, ABD’de ise büyüme, çekirdek kişisel tüketim harcamaları ve ADP özel sektör istihdamı verileri açıklanacak.
Analistler, BIST 100 endeksinde 12.200 ve 12.100 puan seviyelerini destek, 12.400 ve 12.500 puan seviyelerini direnç olarak değerlendiriyor.
